Than hoạt tính Việt Nam – Giải pháp hấp phụ, khử màu và khử mùi trong xử lý nước

Trong nuôi trồng thủy sản, thức ăn dư thừa, phân tôm cá, xác tảo và bùn hữu cơ tích tụ có thể làm nước phát sinh mùi hôi, màu bất thường và nhiều hợp chất hòa tan không mong muốn. Nếu chỉ sử dụng hóa chất sát khuẩn mà không giảm tải ô nhiễm, chất lượng nước vẫn có thể suy giảm và gây stress cho vật nuôi.

Than hoạt tính là vật liệu có cấu trúc xốp, diện tích bề mặt lớn và khả năng hấp phụ tốt nhiều hợp chất hữu cơ. Sản phẩm được sử dụng trong hệ thống lọc nước, ao lắng, bể ương và một số quy trình xử lý nước thủy sản. Tuy nhiên, than hoạt tính là vật liệu hấp phụ, không phải hóa chất diệt khuẩn và không thể thay thế toàn bộ quy trình quản lý môi trường.

Than hoạt tính là gì?

Than hoạt tính được sản xuất từ những nguyên liệu giàu carbon như tre, gỗ, gáo dừa hoặc than khoáng. Nguyên liệu được than hóa và hoạt hóa ở điều kiện thích hợp để hình thành hệ thống lỗ xốp có kích thước rất nhỏ.

Các phân tử trong nước sẽ bám lên bề mặt và đi vào hệ thống mao quản của than. Nhờ cơ chế hấp phụ này, than hoạt tính có thể giảm màu, mùi và một số hợp chất hữu cơ hòa tan.

Hiệu quả của sản phẩm không chỉ phụ thuộc vào khối lượng sử dụng mà còn liên quan đến nguyên liệu, diện tích bề mặt, chỉ số iodine, độ ẩm, hàm lượng tro, kích thước hạt và thời gian tiếp xúc với nước.

Công dụng trong nuôi trồng thủy sản

Hấp phụ một số chất hữu cơ hòa tan

Nước ao nuôi chứa nhiều hợp chất hữu cơ từ thức ăn, phân, xác tảo và quá trình phân hủy sinh học. Một phần trong số đó tồn tại ở dạng hòa tan nên không thể loại bỏ hoàn toàn bằng lắng cơ học.

Than hoạt tính có thể hấp phụ một số hợp chất hữu cơ, giúp giảm màu và mùi của nước. Hiệu quả thường rõ hơn khi sản phẩm được đặt trong cột lọc hoặc bể xử lý có thời gian tiếp xúc đủ dài.

Nếu chỉ tạt một lượng nhỏ trực tiếp xuống ao lớn, mức độ tiếp xúc giữa than và chất ô nhiễm có thể không đồng đều. Vì vậy, người nuôi cần lựa chọn phương pháp sử dụng phù hợp thay vì chỉ tăng liều theo cảm tính.

Khử mùi trong nước

Cấu trúc xốp giúp than hoạt tính hấp phụ nhiều phân tử gây mùi. Sản phẩm thường được sử dụng để giảm mùi hữu cơ, mùi hóa chất và một số hợp chất lưu huỳnh trong hệ thống xử lý nước.

Đối với H₂S trong ao nuôi, than hoạt tính không phải giải pháp duy nhất. Khí độc này thường phát sinh trong lớp bùn đáy thiếu oxy. Muốn kiểm soát bền vững cần kết hợp siphon bùn, giảm thức ăn dư, tăng oxy đáy và cải thiện quá trình phân hủy hữu cơ.

Nếu H₂S đang tăng cao và tôm nổi đầu, cần ưu tiên cấp cứu oxy và xử lý nguyên nhân tại đáy; không chỉ tạt than hoạt tính rồi chờ hấp phụ.

Khử màu và hỗ trợ làm sạch nước

Than hoạt tính có thể hấp phụ một số chất gây màu hòa tan, nhờ đó hỗ trợ cải thiện ngoại quan của nước. Sản phẩm được sử dụng trong ao lắng, bể chứa hoặc hệ thống lọc tuần hoàn để nâng cao chất lượng nước trước khi cấp vào khu vực nuôi.

Than hoạt tính không phải chất keo tụ nên không kéo lắng nhanh cặn phù sa và hạt lơ lửng như PAC hoặc polymer. Khi nước đục do bùn hoặc cặn, cần kết hợp bể lắng, lọc cơ học hay hóa chất trợ lắng phù hợp.

Tạo giá thể cho vi sinh trong hệ thống lọc

Bề mặt xốp của than dạng hạt hoặc dạng trụ có thể trở thành nơi bám của vi sinh vật trong hệ thống lọc sinh học. Sự kết hợp giữa hấp phụ và hoạt động của vi sinh giúp nâng cao hiệu quả xử lý một số hợp chất hữu cơ.

Tuy nhiên, than hoạt tính không tự bổ sung vi khuẩn có lợi. Nếu muốn xây dựng màng vi sinh, hệ thống vẫn cần được vận hành với oxy, dòng chảy, tải hữu cơ và thời gian lưu phù hợp.

Những công dụng không nên quảng cáo quá mức

Than hoạt tính không phải hóa chất sát khuẩn nên không thể khẳng định rằng sản phẩm “diệt hầu hết vi khuẩn và virus”. Than có thể giữ lại một phần vi sinh vật trong hệ thống lọc, nhưng không đảm bảo tiêu diệt chúng.

Sản phẩm cũng không phải chất chuyên dùng để ổn định pH ở mức 8,0–8,3. pH ao phụ thuộc vào độ kiềm, tảo, CO₂, quá trình phân hủy hữu cơ, nguồn nước và nhiều yếu tố khác.

Than hoạt tính không trực tiếp làm năng suất tăng từ 7–8 lên 10 tấn/ha. Năng suất còn phụ thuộc vào con giống, mật độ, thức ăn, oxy, dịch bệnh và toàn bộ quy trình quản lý. Vai trò phù hợp của than hoạt tính là hỗ trợ xử lý nước và giảm một số chất ô nhiễm.

Lựa chọn dạng than phù hợp

Than hoạt tính dạng bột

Dạng bột có diện tích tiếp xúc nhanh, phù hợp cho xử lý theo mẻ tại bể hoặc ao lắng. Sau quá trình hấp phụ, cần có bước lắng, lọc hoặc hút bỏ bùn chứa than.

Nếu tạt trực tiếp xuống ao nuôi mà không thu hồi, than đã hấp phụ chất ô nhiễm có thể lắng xuống đáy và trở thành một phần của lớp bùn.

Than hoạt tính dạng hạt hoặc dạng trụ

Dạng hạt và dạng trụ phù hợp với cột lọc, bồn lọc hoặc hệ thống tuần hoàn. Nước đi qua lớp than trong thời gian nhất định, giúp kiểm soát quá trình tiếp xúc và dễ dàng thay vật liệu khi đã bão hòa.

Đây thường là lựa chọn phù hợp hơn đối với trại giống, bể ương, hệ thống RAS và các quy trình xử lý nước có thiết kế lọc.

Liều lượng tham khảo

Đối với than dạng bột sử dụng trong bể xử lý hoặc ao lắng, có thể tham khảo:

• Xử lý nước thông thường: 1–2 kg/1.000 m³ nước.
• Hỗ trợ khử màu, khử mùi: 2–5 kg/1.000 m³ nước.
• Nước có tải hữu cơ cao: Cần thử nghiệm trước để xác định liều phù hợp.

Những mức trên chỉ mang tính tham khảo. Hiệu quả không thể đánh giá chỉ bằng khối lượng than vì mỗi sản phẩm có chỉ số hấp phụ và kích thước hạt khác nhau.

Tốt nhất nên thử trên một thể tích nước nhỏ, theo dõi màu, mùi và các chỉ tiêu cần xử lý trước khi áp dụng diện rộng. Đối với hệ thống cột lọc, lượng than phải được tính theo lưu lượng, thời gian tiếp xúc và chất lượng nước đầu vào.

Hướng dẫn sử dụng

Với than dạng bột, có thể phân tán sản phẩm trong nước sạch rồi đưa vào bể xử lý hoặc tạt đều tại ao lắng. Duy trì khuấy hoặc tuần hoàn để tăng khả năng tiếp xúc. Sau đó, cần tạo điều kiện cho than lắng và loại bỏ bùn.

Với than dạng trụ hoặc dạng hạt, rửa sạch bụi than trước khi cho vào cột lọc. Dòng nước nên đi qua lớp vật liệu với tốc độ phù hợp, tránh quá nhanh làm giảm thời gian tiếp xúc.

Than hoạt tính sẽ bão hòa sau một thời gian sử dụng. Khi đó, khả năng hấp phụ suy giảm và vật liệu cần được thay hoặc tái sinh theo quy trình của nhà sản xuất. Không nên sử dụng kéo dài chỉ vì than vẫn còn giữ nguyên hình dạng.

Lưu ý an toàn và bảo quản

• Đeo khẩu trang, kính và găng tay khi thao tác với than dạng bột.
• Tránh hít bụi than hoặc để bụi tiếp xúc trực tiếp với mắt.
• Không tạt than cùng lúc với thuốc, vitamin, khoáng hoặc hóa chất cần duy trì trong nước vì than có thể hấp phụ một phần hoạt chất.
• Không sử dụng thay thế hóa chất sát khuẩn khi nguồn nước có nguy cơ mầm bệnh cao.
• Thu gom bùn than sau xử lý, đặc biệt khi nước chứa hóa chất hoặc chất độc.
• Bảo quản sản phẩm ở nơi khô ráo, kín bao bì và tránh gần hóa chất có mùi mạnh.
• Than hoạt tính dạng bột có bụi dễ cháy; tránh nguồn lửa và không để bụi phát tán trong không gian kín.

Thông số kỹ thuật

• Tên sản phẩm: Than hoạt tính
• Nguyên liệu: Than tre Việt Nam
• Ngoại quan: Dạng bột, hạt hoặc dạng trụ
• Quy cách: 25 kg/bao
• Xuất xứ: Việt Nam
• Công dụng: Hấp phụ chất hữu cơ, khử màu, khử mùi và hỗ trợ xử lý nước

Khi lựa chọn sản phẩm, khách hàng nên kiểm tra thêm chỉ số iodine, hàm lượng tro, độ ẩm, cỡ hạt và hồ sơ chất lượng. Đây là những thông số quan trọng để đánh giá khả năng hấp phụ và lựa chọn đúng loại than cho từng hệ thống.

Maya Pharmadis – Đơn vị cung cấp than hoạt tính

Công ty TNHH Maya Pharmadis chuyên cung cấp nguyên liệu, phụ gia và giải pháp kỹ thuật phục vụ nuôi trồng thủy sản, chăn nuôi và xử lý môi trường.

Than hoạt tính Việt Nam do Maya Pharmadis cung cấp có quy cách 25 kg/bao, gồm các dạng phù hợp với nhu cầu xử lý theo mẻ hoặc sử dụng trong hệ thống lọc. Đội ngũ kỹ thuật hỗ trợ khách hàng lựa chọn dạng than, phương pháp sử dụng và liều tham khảo dựa trên nguồn nước và mục tiêu xử lý.

Hotline tư vấn: 0962 520 787

Maya Pharmadis – Đồng hành cùng nhà nuôi trong quản lý môi trường và nâng cao hiệu quả vụ nuôi.