Mùa mưa bão, lũ lụt là giai đoạn nhạy cảm đối với hoạt động nuôi trồng thủy sản. Nước dâng cao, dòng chảy mạnh, lượng phù sa lớn và nguồn nước bên ngoài biến động có thể khiến bờ ao sạt lở, đáy ao bồi lấp, thiết bị hư hỏng và chất lượng nước suy giảm. Đặc biệt, nước lũ còn có khả năng mang theo cá tạp, sinh vật trung gian, chất hữu cơ và nhiều tác nhân bất lợi từ môi trường bên ngoài vào khu vực nuôi.

Vì vậy, cải tạo ao sau mưa bão hoặc lũ lụt không đơn giản là tháo nước rồi cấp nước mới. Người nuôi cần kiểm tra toàn bộ công trình, xử lý nền đáy, vệ sinh thiết bị, xử lý nguồn nước và chuẩn bị lại môi trường trước khi bước vào vụ nuôi tiếp theo.

Thực hiện cải tạo ao đúng quy trình giúp giảm lượng bùn đất và chất hữu cơ tích tụ, hạn chế sinh vật không mong muốn, phục hồi chất lượng đáy và tạo môi trường ổn định hơn cho tôm cá. Đặc biệt tại những vùng thường xuyên chịu ảnh hưởng của lũ, đây là bước quan trọng để giảm rủi ro cho vụ nuôi tiếp theo.

Vì sao cần cải tạo ao sau mùa mưa lũ?

Sau một đợt mưa lớn hoặc lũ kéo dài, môi trường ao có thể thay đổi đáng kể.

Nước từ bên ngoài tràn vào mang theo đất, phù sa, rác, chất hữu cơ và nhiều sinh vật khác. Một phần vật chất lắng xuống đáy tạo thành lớp bùn mới. Nếu không được loại bỏ, lớp bùn này tiếp tục phân hủy và tiêu hao oxy khi ao bước vào vụ nuôi.

Mưa lũ cũng có thể làm sạt bờ, phá hỏng cống cấp thoát nước, làm rách bạt và ảnh hưởng hệ thống điện, quạt nước hoặc máy thổi khí.

Do đó, mục tiêu đầu tiên của cải tạo ao là đưa hệ thống nuôi trở lại trạng thái an toàn trước khi tiến hành xử lý nước.

Không nên vội lấy nước mới vào khi bờ ao, đáy ao và thiết bị chưa được kiểm tra đầy đủ.

Kiểm tra toàn bộ ao trước khi cải tạo

Trước khi bắt đầu cải tạo ao, người nuôi nên khảo sát toàn bộ khu vực.

Đối với ao bị bồi lấp, cần xác định lượng bùn đất mới được đưa vào. Những khu vực bùn quá dày nên được nạo vét và đưa ra ngoài khu vực nuôi.

Kiểm tra bờ ao xem có vị trí nào bị xói, nứt hoặc sạt lở. Những đoạn yếu cần được đắp và gia cố lại chắc chắn.

Đối với ao lót bạt, cần kiểm tra toàn bộ mép bạt, đáy và các điểm nối. Nếu bạt bị rách hoặc bong sau lũ, phải vá lại trước khi cấp nước.

Cống cấp, cống thoát, đường ống, hố siphon và hệ thống thoát nước cũng cần được kiểm tra.

Công tác cải tạo ao chỉ nên chuyển sang bước tiếp theo khi các hạng mục cơ bản đã bảo đảm an toàn.

Tu sửa ao bị ảnh hưởng bởi bão, lũ

Với những ao bị bồi lấp nhiều, cần múc bùn đất ra khỏi ao. Không nên san toàn bộ lượng bùn mới vào đáy vì lớp đất này có thể chứa nhiều hữu cơ và vật chất từ bên ngoài.

Bờ ao bị sạt cần được đắp lại, nén chặt và gia cố những vị trí có nguy cơ tiếp tục bị dòng nước tác động.

Đối với ao lót bạt, những vị trí bạt rách, thủng hoặc bị cuốn khỏi bờ phải được sửa chữa.

Đường đi, kè bờ và hệ thống thoát nước quanh khu nuôi cũng cần được khôi phục nhằm hạn chế nước mưa tiếp tục chảy trực tiếp xuống ao.

Trong quá trình cải tạo ao, cần kiểm tra máy quạt nước, máy thổi khí, máy bơm và các thiết bị điện. Dây điện, cầu dao và cột điện bị ảnh hưởng bởi ngập nước phải được kiểm tra kỹ trước khi vận hành trở lại.

An toàn điện đặc biệt quan trọng sau bão lũ. Không nên vận hành thiết bị khi hệ thống chưa được kiểm tra.

Tháo cạn nước và làm sạch ao

Sau khi hoàn thành việc tu sửa, bước tiếp theo trong quy trình cải tạo ao là tháo cạn nước ở ao nuôi và ao lắng nếu điều kiện cho phép.

Mục tiêu là loại bỏ nước cũ, bùn dư và các sinh vật còn tồn tại từ vụ trước hoặc theo nước lũ đi vào ao.

Cá tạp, tôm cua, ốc, côn trùng và các sinh vật không mong muốn cần được loại bỏ.

Đồng thời có thể bố trí lưới hoặc hàng rào quanh khu vực ao nhằm hạn chế cua, còng, rắn và các sinh vật khác xâm nhập trở lại.

Đây là bước cần thực hiện kỹ vì nếu sinh vật không mong muốn còn tồn tại, chúng có thể cạnh tranh thức ăn hoặc trở thành yếu tố mang mầm bệnh vào vụ nuôi mới.

Xử lý bùn đáy khi cải tạo ao

Đáy ao là khu vực tích tụ nhiều phân, thức ăn dư, xác tảo và chất hữu cơ trong suốt vụ nuôi.

Sau lũ, lượng bùn có thể tăng thêm do phù sa và vật chất từ bên ngoài.

Vì vậy, xử lý đáy là một phần quan trọng của cải tạo ao.

Những vùng bùn quá dày, bùn đen hoặc có mùi hôi nên được loại bỏ. Không nên chỉ rải vôi lên một lớp bùn hữu cơ quá dày rồi tiếp tục vụ mới.

Nếu ao có hố gom, có thể đưa chất thải về khu vực này và bơm sang ao chứa thải.

Bùn sau khi lấy ra không nên đổ ngay cạnh bờ ao vì khi mưa, chất thải có thể chảy ngược trở lại.

Sử dụng vôi trong quá trình cải tạo ao

Sau khi xử lý bùn và làm sạch đáy, có thể sử dụng vôi phù hợp để xử lý nền ao.

Theo quy trình tham khảo đối với ao đất, có thể rải CaO khoảng 20–30 kg/1.000 m². Với nền đất phèn, lượng sử dụng có thể cần điều chỉnh cao hơn, chẳng hạn khoảng 30–40 kg/1.000 m² tùy đặc điểm nền đất và pH.

Không nên áp dụng một liều duy nhất cho tất cả các ao.

Khi cải tạo ao, lượng vôi cần căn cứ vào pH đất, loại đất, mức độ bùn và mục tiêu xử lý.

Sau khi rải vôi, có thể bừa hoặc đảo lớp đất mặt trong điều kiện phù hợp để vôi tiếp xúc tốt hơn với nền đáy.

Bước này hỗ trợ xử lý nền, điều chỉnh pH đất và tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình phơi đáy.

Phơi đáy ao sau khi xử lý

Sau khi vệ sinh và bón vôi, nên phơi đáy trong điều kiện thời tiết cho phép.

Khoảng thời gian 7–10 ngày thường được áp dụng trong nhiều quy trình cải tạo ao, nhưng thời gian thực tế phụ thuộc độ ẩm của đất, thời tiết và tình trạng nền đáy.

Mục tiêu là giúp nền đáy khô, thúc đẩy quá trình oxy hóa và khoáng hóa một phần chất hữu cơ còn lại.

Đối với ao đất sau một vụ nuôi, nếu có điều kiện nên bố trí thời gian ngắt vụ đủ dài để nền đáy được phục hồi tốt hơn.

Tuy nhiên, không nên phơi nền đất phèn đến mức nứt quá sâu vì khi cấp nước trở lại có thể làm tăng nguy cơ phèn hòa tan.

Do đó, cải tạo ao cần linh hoạt theo đặc điểm đất của từng vùng.

Những ao không thể phơi đáy phải làm sao?

Không phải ao nào cũng có thể tháo khô hoàn toàn.

Với những vùng có mạch nước ngầm cao hoặc đáy luôn ẩm, người nuôi có thể bơm nước xuống mức thấp nhất, sau đó dùng thiết bị gom chất thải về một khu vực.

Bùn và nước bẩn được bơm sang ao chứa thải thay vì xả trực tiếp ra môi trường.

Sau khi giảm tối đa lượng chất thải, mới tiến hành các bước xử lý nền phù hợp.

Điểm quan trọng trong cải tạo ao không phải bắt buộc đáy phải khô hoàn toàn mà là loại bỏ được phần lớn chất hữu cơ tích tụ và chuẩn bị nền đáy ổn định trước vụ mới.

Cải tạo ao đất cần lưu ý gì?

Đối với ao đất, đáy ao cần được quan tâm nhiều hơn vì chất hữu cơ có thể tích tụ trong lớp bùn qua nhiều vụ.

Sau khi thu hoạch, nên nạo vét những khu vực bùn dày, làm sạch hố gom và xử lý các vùng đáy đen.

Nếu có đủ thời gian, nên bố trí khoảng nghỉ giữa hai vụ để nền đáy phục hồi.

Thời gian ngắt vụ khoảng 30 ngày có thể được áp dụng khi điều kiện sản xuất cho phép.

Không nên vì muốn thả vụ mới sớm mà rút ngắn quá mức quá trình cải tạo ao, đặc biệt sau một vụ nuôi có vấn đề về dịch bệnh hoặc đáy ao ô nhiễm nặng.

Cải tạo ao lót bạt sau mùa lũ

Ao lót bạt có cách xử lý khác ao đất.

Sau khi tháo nước, cần sử dụng máy bơm áp lực để rửa sạch bề mặt bạt, hố siphon, đường ống và các khu vực tích tụ chất thải.

Kiểm tra kỹ những vị trí bị rách hoặc thủng.

Trong trường hợp cần vệ sinh, sát khuẩn bề mặt bạt, người nuôi có thể sử dụng sản phẩm phù hợp theo hướng dẫn kỹ thuật và nhãn sản phẩm. Nếu sử dụng chlorine, cần đảm bảo đúng nồng độ, thời gian tiếp xúc và loại bỏ dư lượng trước khi lấy nước phục vụ vụ nuôi mới.

Sau vệ sinh nên để bề mặt khô trong điều kiện phù hợp trước khi cấp nước.

Cải tạo ao lót bạt tuy ít phải xử lý nền đất nhưng cần chú ý nhiều đến hố gom, đường ống và những vị trí khuất dễ lưu lại chất hữu cơ.

Xử lý ao lắng trước khi lấy nước

Ao lắng đóng vai trò quan trọng trong việc hạn chế đưa trực tiếp nguồn nước bên ngoài vào ao nuôi.

Sau khi hoàn tất cải tạo ao, nguồn nước mới nên được đưa vào ao lắng trước.

Nước cấp cần đi qua túi lọc phù hợp để hạn chế rác, cá tạp, tôm cua, côn trùng và các sinh vật kích thước lớn.

Sau khi cấp, có thể để nước lắng khoảng 3–4 ngày tùy điều kiện.

Trong thời gian này, vận hành quạt nước hoặc hệ thống sục khí để tăng trao đổi khí và hỗ trợ quá trình xử lý nước.

Diệt tạp và xử lý nước cấp

Khi cần diệt tạp hoặc sát khuẩn nguồn nước, phải sử dụng sản phẩm được phép sử dụng trong nuôi trồng thủy sản và tuân thủ đúng hướng dẫn.

Chlorine là một trong những chất thường được sử dụng để xử lý nước đầu vụ.

Trong quy trình tham khảo, chlorine có thể được sử dụng khoảng 30 ppm, tương đương 30 kg hoạt chất tinh khiết trên 1.000 m³ nước. Tuy nhiên, lượng sản phẩm thực tế phải tính lại theo hàm lượng chlorine hoạt tính của sản phẩm đang sử dụng.

Không nên mặc định cứ 30 kg sản phẩm là đạt 30 ppm.

Sau khi xử lý, cần duy trì sục khí và chờ chlorine phân hủy. Có thể cần khoảng 5–7 ngày hoặc lâu hơn tùy điều kiện.

Quan trọng nhất là kiểm tra dư lượng chlorine trước khi chuyển nước sang ao nuôi.

Không nên lấy nước vào ao trong những trường hợp nào?

Sau lũ, chất lượng nguồn nước bên ngoài thường biến động rất mạnh.

Vì vậy, dù đã hoàn tất cải tạo ao cũng không nên vội lấy nước nếu kênh hoặc mương bên ngoài đang có nhiều phù sa, rác, váng bọt hoặc màng nhầy bất thường.

Nếu khu vực nguồn nước đang có dịch bệnh thủy sản, nên chủ động trì hoãn việc cấp nước.

Nguồn nước có màu sắc, mùi bất thường hoặc hiện tượng phát sáng mạnh vào ban đêm cũng cần được kiểm tra trước khi sử dụng.

Lựa chọn đúng thời điểm lấy nước giúp giảm đáng kể áp lực cho các bước xử lý phía sau.

Cấp nước từ ao lắng sang ao nuôi

Khi nước trong ao lắng đã được xử lý và kiểm tra đạt yêu cầu, có thể cấp sang ao nuôi.

Nên tiếp tục sử dụng túi lọc ở đầu cấp để hạn chế sinh vật không mong muốn.

Mức nước có thể được nâng dần đến khoảng 1,3–1,5 m tùy mô hình, thiết kế ao và đối tượng nuôi.

Sau khi cấp đủ nước, nên để hệ thống ổn định trước khi tiến hành gây màu hoặc chuẩn bị môi trường thả giống.

Đây là giai đoạn cuối của quá trình cải tạo ao trước khi bước sang khâu chuẩn bị hệ sinh thái nước.

Vì sao cần gây màu nước trước khi thả giống?

Sau khi cải tạo ao và xử lý nước, môi trường còn tương đối mới và hệ sinh vật phù du chưa ổn định.

Gây màu nước phù hợp có thể hỗ trợ phát triển quần thể sinh vật phù du, hạn chế ánh sáng chiếu sâu xuống đáy và góp phần ổn định một số yếu tố môi trường.

Màu nước không cần quá đậm.

Đối với nhiều mô hình nuôi tôm, độ trong khoảng 30–40 cm thường được sử dụng làm mức tham khảo, nhưng vẫn cần kết hợp với pH, mật độ tảo và các chỉ tiêu khác.

Không nên chỉ nhìn màu nước để quyết định thả giống.

Gây màu bằng cám ủ

Một phương pháp truyền thống là sử dụng hỗn hợp cám gạo, bột đậu nành và bột cá theo tỷ lệ 2:2:1.

Hỗn hợp được nấu chín và ủ khoảng 2–3 ngày trước khi sử dụng.

Theo quy trình tham khảo, buổi sáng có thể sử dụng Dolomite CaMg(CO3)2 hoặc CaCO3 với lượng phù hợp theo kiềm, pH và điều kiện ao.

Khoảng 10–12 giờ có thể bổ sung cám ủ khoảng 3–4 kg/1.000 m³.

Quá trình được theo dõi trong vài ngày cho đến khi màu nước và độ trong đạt mức phù hợp.

Khi áp dụng phương pháp này sau cải tạo ao, không nên bổ sung quá nhiều chất hữu cơ trong một lần vì có thể khiến nước nhanh ô nhiễm hoặc tiêu hao oxy.

Gây màu bằng mật đường, cám gạo và bột đậu nành

Một phương pháp khác là phối hợp mật đường, cám gạo và bột đậu nành theo tỷ lệ tham khảo 3:1:3.

Hỗn hợp có thể được ủ khoảng 12 giờ trước khi sử dụng.

Lượng sử dụng tham khảo khoảng 2–3 kg/1.000 m³ nước, theo dõi liên tục trong vài ngày và điều chỉnh theo phản ứng thực tế của ao.

Mục tiêu là tạo màu nước ổn định, thường hướng tới màu vàng nâu nhạt của tảo khuê hoặc xanh nhạt phù hợp, thay vì gây tảo quá dày.

Trong giai đoạn này cần tiếp tục theo dõi DO và pH sáng – chiều.

Sử dụng chế phẩm sinh học sau cải tạo ao

Bên cạnh phương pháp gây màu truyền thống, có thể sử dụng chế phẩm sinh học phù hợp để hỗ trợ xây dựng hệ vi sinh trong ao.

EM gốc OnePlus có thể được sử dụng theo hướng dẫn của sản phẩm nhằm bổ sung hệ vi sinh có lợi và hỗ trợ phân hủy một phần chất hữu cơ trong môi trường nuôi.

Tuy nhiên, chế phẩm sinh học không thay thế các bước cơ bản của cải tạo ao như nạo vét bùn, xử lý đáy và kiểm soát nguồn nước.

Hiệu quả tốt nhất đạt được khi nền đáy đã sạch, nước được xử lý phù hợp và các chỉ tiêu môi trường ổn định.

Quy trình cải tạo ao mùa lũ dễ nhớ

Người nuôi có thể ghi nhớ quy trình theo thứ tự:

Kiểm tra công trình → gia cố bờ và bạt → tháo nước → loại bỏ bùn và sinh vật không mong muốn → xử lý nền đáy → phơi đáy → vệ sinh thiết bị → xử lý ao lắng → lọc nước → diệt tạp, sát khuẩn khi cần → kiểm tra dư lượng → cấp nước sang ao nuôi → gây màu → kiểm tra môi trường → thả giống.

Thực hiện đúng trình tự giúp cải tạo ao hiệu quả hơn và hạn chế phải xử lý lại nhiều lần.

Kết luận

Mưa bão và lũ lụt có thể làm thay đổi gần như toàn bộ điều kiện của một hệ thống ao nuôi. Bờ ao bị sạt, đáy bồi lấp, nước ô nhiễm và thiết bị hư hỏng đều có thể trở thành nguy cơ cho vụ nuôi tiếp theo nếu không được xử lý đúng cách.

Vì vậy, cải tạo ao sau mùa lũ cần được thực hiện từ công trình đến nền đáy và nguồn nước. Người nuôi nên ưu tiên gia cố bờ, loại bỏ bùn, vệ sinh ao, xử lý nước qua ao lắng và kiểm tra các chỉ tiêu trước khi thả giống.

Đối với ao đất và ao lót bạt, quy trình cải tạo ao cần được điều chỉnh theo đặc điểm riêng của từng hệ thống. Không nên áp dụng máy móc một liều vôi, chlorine hoặc một phương pháp gây màu cho mọi ao.

Quan trọng nhất là tạo được một môi trường sạch, ổn định và an toàn trước khi bắt đầu vụ mới. Chủ động cải tạo ao ngay sau khi nước lũ rút không chỉ giúp hạn chế rủi ro môi trường và dịch bệnh mà còn tạo nền tảng thuận lợi để tôm cá thích nghi, bắt mồi và phát triển tốt trong suốt vụ nuôi.

Về Chúng Tôi:

CÔNG TY TNHH MAYAPHARMADIS luôn cam kết mang đến các giải pháp chất lượng cao trong lĩnh vực nuôi trồng thủy sản, chăn nuôi và xử lý môi trường, góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất và phát triển bền vững cho khách hàng.

Tại sao nên chọn MAYAPHARMADIS?

Sản phẩm chất lượng cao: Chúng tôi cung cấp các sản phẩm được tuyển chọn kỹ lưỡng, sử dụng nguồn nguyên liệu chất lượng và quy trình kiểm soát nghiêm ngặt nhằm đảm bảo hiệu quả sử dụng tối ưu.

Dịch vụ chuyên nghiệp: Đội ngũ kỹ thuật và tư vấn viên giàu kinh nghiệm luôn sẵn sàng đồng hành, hỗ trợ khách hàng lựa chọn giải pháp phù hợp, tiết kiệm thời gian và chi phí trong quá trình sử dụng.

Giao hàng nhanh toàn quốc: MAYAPHARMADIS nỗ lực đưa sản phẩm đến tay khách hàng trong thời gian sớm nhất, đáp ứng kịp thời nhu cầu sản xuất và hạn chế gián đoạn trong quá trình nuôi trồng.

📞 Gọi ngay 0962 520 787 để nhận báo giá ưu đãi và được tư vấn miễn phí từ đội ngũ chuyên gia.

🌐 Truy cập website Mayapharmadis.com để tìm hiểu thêm thông tin chi tiết và đặt hàng ngay hôm nay.

CÔNG TY TNHH MAYAPHARMADIS – Chất lượng mang đến thịnh vượng.